Een methode met als naam Eutonie

by Thérèse Windels on 23 juli 2012

Gerda blijft haar methode verder uitwerken steeds voortgaand op een sterke intuïtie. En dankzij haar rijke en veelzijdige ervaring ziet zij haar benadering zowel toepasbaar in het dagelijkse leven als ondersteunend bij therapeutische processen en evengoed persoonsgericht als geschikt voor groepsonderricht.

De levensgeschiedenis van Gerda laat toe te begrijpen dat zij haar school in Kopenhagen niet alleen in een creatief- kunstzinnig perspectief ziet, maar evenzeer pedagogisch en therapeutisch bedoelt. Gerda is ervan overtuigd dat een ontwikkeld en verfijnd lichaamsbesef de basis vormt van ‘aanwezig- zijn’  en dat beoefenen hiervan voor elk van deze drie gebieden een evidentie is.

Ook al is in deze periode wetenschappelijke onderzoek rond lichaamsbewustzijn nog niet aan de orde, toch groeit bij Gerda de behoefte naar achtergrond en inzicht. Het werk van Paul Schilder rond het lichaamsbeeld: ’ The Image and Appearance of the Human Body, zal daar deels aan beantwoorden. Gerda wordt eveneens geboeid door Merleau-Ponty en auteurs zoals Wallon, Piaget en Ajuriaguerra waarin aspecten rond spiertonus en tonische functie te voorschijn komen.

Midden de jaren vijftig wordt Gerda, in het verder uitwerken van haar ervaringsgerichte methode, al geruime tijd bijgestaan door Alfred Bartussek, arts, voedingsspecialist en leerling van Dokter Mayr. Terwijl de methode oorspronkelijk relaxatie beoogde heeft zij veel bredere en diepere effecten op het menselijk organisme en op de persoon. Het draait in feite om het vinden van een spanningsevenwicht in zowel het sensomotorisch stelsel als in het vegetatief systeem.  In het zoeken naar een naam stuurt Bartussek er dan ook op aan om tegenover de gangbare termen van disfunctie, dystonie, atonie, hyper- en hypotonie, het griekse ‘eu’ te gebruiken om de goede, juiste of adequate spanning weer te geven.

Begin augustus 1959 vindt in Kopenhagen een congres plaats onder de auspiciën van het Deens ministerie van onderwijs rond het thema: “Relaxatie en de heropvoeding van de functionele beweging “. 500 deelnemers vertegenwoordigen 22 landen. Dokter Moshé Feldenkrais doet er de openingsrede. De methode van Matthias Alexander en de autogene training van Johannes Schultz worden er voorgesteld. De Oostenrijkse danspedagoog Rosalia Chladek, waarmee Gerda al lang bevriend is en die destijds haar debuut in Hellerau maakte, stelt er eveneens haar werk voor. Bij deze gelegenheid presenteert Gerda Alexander voor het eerst haar werk, officieel, als “Eutonie”.

De volgende jaren verspreidt de eutonie zich internationaal. Uit de vriendschappelijke contacten met Charlotte Blensdorf- Mac.Jannett, intussen gehuwd en gevestigd in Frankrijk, komen talrijke nieuwe initiatieven  tot stand. Een voorbeeld hiervan is de samenwerking met de CEMEA (Centres d’ Entrainement aux Méthodes d’ Education Active) die als stroming van ‘de nieuwe opvoeding’ een grote uitstraling kent in Frankrijk.

Gerda reist heel wat af waaronder de Scandinavische landen, Griekenland, Italië, Nederland, Oostenrijk, Zwitserland, Israël, de Verenigde Staten en Mexico om er voordrachten en cursussen te geven. Zij participeert eveneens aan meerdere buitenlandse congressen. In april 1969 wordt Gerda aan de Universiteit van Leuven uitgenodigd om daar de Eutonie voor te stellen. Dit wordt voor Gerda een aanleiding om in december 1969, naast haar school in Kopenhagen, met een internationale groep te beginnen. Zij wil een grondige scholing bieden rond eutonisch bewegen aan gespecialiseerden in de bewegingsopvoeding en de psychomotoriek. Zij komen uit Frankrijk, Duitsland, Zwitserland, en België om door Gerda gevormd te worden en haar methode verder uit te diepen.

In 1976 verschijnt haar boek “ Eutonie, ein Weg zur körperlichen Zelbsterfahrung”, waarin  Alfons Rosenberg zijn waardering voor Gerda betuigt door het voorwoord te schrijven. Een jaar later verschijnt de Franse vertaling dankzij haar Franstalige leerlingen in Kopenhagen en de Engelse vertaling wordt kort nadien door een dankbare Felix Morrow, verzorgd.

Naast veel ontgoochelingen zal Gerda in de loop der volgende jaren internationaal veel ondersteuning en dankbaarheid ondervinden. Zo getuigen enkelen van haar warme ontmoetingen met Carl Orff, Henriette Goldenbaum, Volker Sobottke en André Schmitt. En niemand minder als Jung had interesse voor haar werk en had haar zelfs graag ontmoet.

Tenslotte maakt Gerda de oprichting mee van “G. A.” scholen in verschillende landen, waar haar erfgoed doorgegeven wordt door haar eigen leerlingen.Later zal Helmut Milz, raadgever bij de WHO en overtuigd van haar waardevolle benadering, ervoor zorgen dat de Gerda Alexander Eutonie als eerste ‘gezondheidsbevorderende methode’ in de wereld gezondheidsorganisatie wordt opgenomen.

In 1989 moet zij omwille van gezondheidsproblemen Denemarken verlaten en terugkeren naar haar geboortestad, Wuppertal, waar zij op 21 februari 1994 op 86 jarige leeftijd  overlijdt.

Raymond Murcia, die destijds deel uitmaakte van de internationale groep, vertaalde het Spaanse boek ‘Conversaciones con Gerda Alexander’ van Violeta Hemsy en brengt er een scherpe analyse van Gerda’s werkwijze. In het voorwoord van de Franse uitgave schrijft hij:
Wij zien doorheen het leven van Gerda Alexander hoe elke ontdekking, elke doorbraak naar een nieuwe creatie, telkens een oplossing brengt op een probleem dat Gerda zelf tegenkomt. Eutonie is gegroeid uit de antwoorden van iemand die ‘neen’ gezegd heeft aan het nazisme, aan de zelfvervreemding, aan stereotype reproducties en aan het onderwerpen van het lichaam aan de goodwill van meesters, leraren en zelfs ouders. Het is eveneens een antwoord op de ziekte en de medische uitspraak, die Gerda Alexander zo vroeg veroordeelden tot levenslang gehandicapt zijn.

Previous post:

Next post: