Het blijft een hoofdthema voor Gerda van een pedagogie uit te werken die leidt tot een meer bewuste lichaamsbeleving. Zij stelt doorheen de jaren vast dat het wekken van de huid daartoe bijdraagt, en wel op een bijzonder wijze, en dat hierin de aanraking een cruciale en unieke rol speelt. Gerda beschrijft dat zij bij het aanraken van iemand kan voelen of deze persoon al dan niet bewust is van zijn huid. Haar betrachting is een kwaliteit van aanraking te vinden die de persoon via de tastzin tot een meer aandachtige  participatie stimuleert. Zij neemt hierbij temperatuursverandering en versoepeling van de onderliggende weefsels waar en wijt dit onder meer aan een verbeterde bloedsomloop. Bovendien observeert Gerda een opmerkelijk effect op de ademhaling, die langzamer wordt en verdiept. Langs zijn kant ontwikkelt de persoon een receptieve houding, wordt zich meer bewust van zijn lichaam en krijgt een groter besef van eigen vorm en eigen grens. Zo ontstaat tussen Gerda en de persoon een wisselwerking die een hoge kwaliteit van afstemming vooropstelt.

Een ander aspect dat Gerda ontwikkelt via de aanraking is wat zij noemt de passieve beweging. Dit is behoedzaam en invoelend een arm, schouder of voet heel langzaam in beweging brengen. Hierbij wordt deze persoon uitgenodigd om te ontdekken hoe het voelt om bewogen te worden. Door zelf niet in te grijpen ontstaat er een nieuwe  vrijheid en beweeglijkheid in de gewrichten en ervaart de persoon een verrassend inwendig ruimtebesef en rustgevoel.  Gerda stelt bij haar eigen leerlingen vast dat deze nieuwe gewaarwordingen leiden tot een betere zelfwaarneming, die hen toelaat zichzelf minder voorbij te  lopen, en meer aanwezig te zijn.

De cursussen van Gerda worden regelmatig door psychologen en psychiaters bezocht. Dit geeft haar de kans om haar talloze bevindingen met hen uit te wisselen. Al was het nooit haar oorspronkelijke bedoeling om therapeutisch te werken, toch wordt zij aan het departement psychologie van de universiteit van Kopenhagen, op het oriëntatie- en behandelingscentrum voor kinderen, gevraagd om haar observaties rond patiëntjes mee te delen. Hier maakt haar zienswijze indruk. Ook haar werk met stotteraars aan het staatsinstituut voor stem- en spraakeducatie wordt als vernieuwend beschouwd. Zo zal,  in de periode tussen 1946 en 1951, Professor Preben Plum, toenmalig hoofd van de pediatrie van het Rijkshospitaal van Kopenhagen, Gerda en haar leerlingen uitnodigen om de kinderen te begeleiden bij hun revalidatie. Het gaat voornamelijk om spastische en astmatische patiëntjes.

Steeds opnieuw is het Gerda’ s intentie om de persoon in zijn totaliteit aan te spreken, het herstelvermogen op gang te brengen en de persoon zoveel mogelijk hierbij te betrekken. In plaats van zich rond een pijnzone te verkrampen of ervan weg te kruipen, wordt de persoon tot een aandachtig invoelen van de gekwetste of moeilijke zone uitgenodigd. Door het toedoen van een omhullende hand of een zachte druk of zorgzame uitrekking, kunnen blokkades lossen en kan bereidheid en rust ontstaan om de eigen situatie in te leven.

Het therapeutisch potentieel van Gerda’ s werk openbaart zich steeds duidelijker. Dokters worden nieuwsgierig naar de impact die haar benadering zou kunnen hebben op hun patiënten. Gerda mag Denemarken vertegenwoordigen op het eerste internationaal congres voor Orthopedie in Wenen. Enige tijd later wordt zij in 1951 door Professor Helmut Denk uitgenodigd aan het universitair ziekenhuis in Wenen om haar manier van werken met patiënten voor te stellen. In dezelfde periode wordt Gerda gevraagd om over haar ervaring te vertellen op de afdeling psychiatrie van Professor Hans Hoff. Dit gebeurt onder de aanbeveling van de Rockefeller Foundation.

Een steeds breder spectrum van toepassingsgebieden laat Gerda toe haar werkwijze verder te verfijnen. Zij ziet in de waaier van disfuncties of stoornissen dat velen te wijten zijn aan een verminderde lichaamsperceptie en aan verwaarloosde aandacht voor bepaalde lichaamsdelen. Zij constateert dat een mechanisch uitgevoerde beweging, toegepast bij een aantal revalidatietechnieken, hiervoor te weinig oplossing biedt. En zij weet uit ondervinding dat de onbewuste voorstelling van skelet en gewrichten een effect heeft op het dagelijks gebruik ervan. Zo kan een vertekende voorstelling een lichaamsbelasting veroorzaken met  vroegtijdige slijtage en nadelige motorische gevolgen, die dikwijls vitale functies verstoren. De bewustwording en een juistere beeldvorming van deze lichaamsgebieden werken daarentegen structurerend en resulteren in een harmonischer functioneren. Voortaan ligt  de zelfzorg meer in handen van de patiënt:  een economischer lichaamsgebruik, het zoeken naar eigen comfort en het anticiperen op de uit te voeren dagelijks bewegingen verhogen zijn autonomie en verantwoordelijkheidszin. Privé behandelt Gerda de volgende jaren mensen getroffen door kinderverlamming, para- en hemiplegie, personen met neuralgieën, met een hernia, amputaties, psychosomatische klachten en houdingsproblemen. De voldoening en tevredenheid van deze mensen bevestigen telkens opnieuw de doeltreffendheid van haar benadering.

De wezenlijk opzet van Gerda  blijft:  de getroffen persoon ertoe te brengen aandachtig zijn lichaam waar te nemen en door deze afstemming optimaal aan zijn eigen herstel te laten participeren. Dit vergt een specifieke wijze van begeleiden, die nieuwe eisen stelt aan haar leerlingen, met op de eerste plaats een integere ingesteldheid. Deze attitudevorming maakt voortaan deel uit van de opleiding die Gerda in haar school verzorgt.

Bronnen:
- Entretiens sur l‘eutonie  avec Gerda Alexander Violeta Hemsy de Gainza,  Dervy,  Paris 1997
- Le corps retrouvé par l’eutonie Gerda Alexander Editions Le bout du monde 2011
- Pédagogie et Thérapie Eutonie Gerda Alexander Gunna Brieghel  Müller & A-M Winkler Delachaux et Niestlé 1994

Gerda Alexander wordt in de volgende jaren diepgaand beïnvloed door Clara Schlaffhorst en Hedwig Andersen, die samen hun ademschool oprichtten in Rotenburg an der Fulda. Deze beide zangeressen, afkomstig uit Pruisen, hadden in het verleden met stemverlies en ademproblemen te kampen. Zij vonden inspiratie en hulp in het werk van de Amerikaan Leo Kofler wiens boek “The art of Breathing “ zij dan ook vertaalden. Jarenlang onderzochten zij de grondfunctie van de stem in het samenspel met adem, houding, beweging en het hele organisme. De methode die zij samen uitwerkten is één van de meest omvattende adem- en stemtherapieën in Duitsland. Gerda is sterk aangesproken door hun methode. Zij ontdekt hoezeer, langs de weg van de ademhaling, een duidelijk eenheidsgevoel waarneembaar wordt. Zij voelt dat ze hierdoor aan krachten wint en is overtuigd van het centrale belang van de adem. Nochtans kan zij, door observatie en aan de hand van persoonlijke ervaringen, met bepaalde grondregels van de methode niet akkoord gaan, zoals het opleggen van een bepaald ademhalingspatroon. Gerda heeft in haar zoektocht meermaals kunnen vaststellen hoezeer het lossen van spanning in de weefsels de spontane onbewuste ademhaling beïnvloedt. Zij komt hierdoor tot een eigen standpunt wat het ademwerk betreft: in plaats van rechtstreeks op adem en ademritme in te werken, kiest zij om voortaan de spontane aanpasbaarheid van de adem te stimuleren. Deze zorg voor ademvrijheid krijgt een centrale aandacht in haar benadering.

De nieuwsgierigheid van Gerda wordt eveneens geprikkeld door een onderdeel (aspect) van de Schlaffhorst- Andersen methode, namelijk ‘de lichte balancerende beweging’, die adem en bloedsomloop stimuleren. Deze beweging ‘Schwingen’ genaamd, werpt een nieuw licht op Gerda’s  beleving rond moeiteloosheid. Zij voelt hoe hierin een interessant samenspel ontstaat tussen de persoon en de zwaartekracht.  Zij stelt bij zichzelf vast dat dit een soepelere houding en grotere  vrijheid van beweging teweegbrengt. In dit verband verwijst Gerda graag naar twee acrobatievoorstellingen die zij ooit te zien kreeg. Beide groepen leverden een indrukwekkende prestatie. De ene louter op spierkracht, de andere in de grootste lichtheid en moeiteloosheid. Dat verschil fascineerde haar. Ook het observeren van de vloeiendheid en virtuositeit bij jongleurs boeide haar enorm. Dit alles brengt haar tot een essentieel thema dat zij in haar School het ‘Transport’ noemt. Zij omschrijft het als volgt: het zich bewust worden en het bewust bespelen van de druk van het eigen lichaamsgewicht op de grond dat, spontaan vanuit de voeten, een opwaartse tegenkracht uitlokt. Deze volgt een weg richting kruin doorheen het inwendige steunbiedende skelet. Daarom gaan botbesef en de waarneming van het eigen skelet steeds meer plaats innemen in haar lichaamspedagogie.

Bronnen:
Gerda Alexander im Gespräch mit David Bersin Somatics 1983 -1984

Vanaf 1929 is Gerda werkzaam in Denemarken. Naast haar uitgebreid ritmiekonderricht in de lijn van  Jaques Dalcroze, onderhoudt zij talrijke contacten met theaterkunstenaars, zangers en muzikanten. Daar vindt zij de volgende jaren steeds meer haar spoor. Zij brengt verschillende artistieke realisaties als ensceneringen en choreografieën. Ondermeer  ‘Orpheus en Eurydike’ van Gluck, en  ‘Dido en Aeneas’ van Purcell met de Zweedse Filharmonie van Malmö.

Zij is 25 jaar als een vroegere leerling van Jaques Dalcroze, Leopold Jessner, choreograaf en voormalige directeur van het stadstheater van Berlijn, geïnteresseerd geraakt in haar ziens- en werkwijze rond opera en theater. Als leider van het Berlijnse toneelhuis wenst hij dat zijn toneelspelers en dansers door Gerda worden opgeleid. In maart 1933 zou het 3-jarig contract van start gaan met Gerda als regieassistente en bewegingsdocent. Dit is de droom van haar leven. In januari van datzelfde jaar echter komt Hitler aan de macht. De meeste kunstenaars verlaten Duitland, ook Jessner. Gerda beseft dat in het opkomend naziregime haar ideeëngoed geen enkele kans maakt.

Op basis van haar ervaring met de Reformpädagogiek  (zie post 1 ) besluit Gerda nu duidelijker op te komen voor een nieuwe  bewegingsopvoeding. Een opvoeding waarin het volle respect  voor ieders persoonlijkheid wordt nagestreefd. Zij vestigt zich definitief in Denemarken. Zo heeft zij de gelegenheid  voort te bouwen op wat zij reeds vroeger op gang bracht zowel in het kleuteronderwijs  als in de artistieke wereld. Ondanks haar fysieke beperkingen en de noodzaak om haar gezondheid te bewaken blijft zij haar passie uitoefenen in de theater- dans en muziekwereld. Zij kan vrij met haar ideeën experimenteren in een Deense Stanislavski –groep die later een privéschool wordt voor toneelspelers. Zij geeft onderricht aan het koninklijk Theater in Kopenhagen en werkt met het orkest en het koor voor de Deense staatsradio. Daarnaast blijft zij ritmiekklassen openen en haar cursussen uitbreiden naar andere Scandinavische landen. Hier kan zij bijdragen tot de bewegingsopvoeding in de scholen, hetgeen in een Nazi- staat volkomen onmogelijk was geweest.

Ook al heeft de muziek in haar veelzijdige Dalcroze opleiding een centrale plaats gekregen, toch maken de ideeën van Rudolf von Laban op Gerda een bijzondere indruk. Zij voelt zich bevestigd in haar objectief: namelijk de persoon terugbrengen tot de eigen bron van spontaneïteit en creatieve beweging. Het bewegen zonder muzikale ondersteuning schept daartoe de meeste kans en krijgt daardoor voor Gerda een grote educatieve waarde. Het ‘voelend’ verkennen van de eigen bewegingsmogelijkheid  biedt de leerling een weg tot autonome betrokkenheid en aanwezigheid.

Met alle opgedane inzichten en ervaringen opent Gerda Alexander in 1940 haar eerste school te Kopenhagen. Deze is oorspronkelijk gericht op ontspanning. Vandaar de eerste naam van haar methode: ontspanningspedagogie.

Bronnen:
- Gerda Alexander in gesprek met David Bersin Somatics  1983/1984
- Festschrift 100 Jahre Gerda Alexander September 2008 Deutsche Eutonie-Gesellschaft en Gerda-Alexander Schule
- Mitteilungen n° 38 & 39 1996 Deutsche Eutonie-Gesellschaft Gerda Alexander

De ritmische en kunstzinnige bewegingsopvoeding van Jaques Dalcroze ligt duidelijk aan de basis van  het werk en de inspiratie van Gerda Alexander. Tijdens deze periode krijgt Gerda twee doorslaggevende inzichten die haar verdere pedagogische zoektocht bepalen. Haar geboortestad Wuppertal is in die tijd (en tot op heden met ondermeer Pina Bausch) een levendig centrum voor moderne dansrichtingen. Vanuit de Otto-Blensdorf school participeert Gerda aan verschillende danscongressen en woont heel wat dansopvoeringen bij. Zij kan ondermeer leerlingen van Mary Wigman, Rudolf Laban en Bess Mensendieck aan het werk zien en ontmoeten. Zij weet dat de meesten van deze dansscholen zich tot doel stellen de persoon meer vrijheid te laten ervaren doorheen de expressieve mogelijkheden van de beweging.  Toch valt het Gerda op dat deze leerlingen op  stereotype manier bewegen, waarin telkens het eigen karakter van elke school terug te vinden is. Zij neemt van daaruit het besluit om een weg te zoeken naar een meer authentieke, persoonlijk doorleefde beweging in plaats van deze tendens tot nabootsing. Het wordt haar streven om de persoon in zijn ‘uniek zijn’ meer natuurlijke uitdrukkingskansen te geven door ondermeer het bewegingsverloop niet vooraf te bepalen. Zij zet haar leerlingen aan om uitvoerig hun bewegingsmogelijkheden te verkennen vanuit eigen impulsen en intenties.
Daarnaast heeft Gerda reeds van kindsbeen af te kampen met een broze gezondheid.  Op 17 jarige leeftijd heeft zij af te rekenen met zware gewrichtsreuma en hartproblemen. Zij wordt gediagnosticeerd tot toekomstige rolstoelpatiënt. Zij zal  het dansen moeten loslaten. Het komt er nu op aan dat zij met deze  gewrichtspijnen en hartzwakte leert omgaan en toch een vorm van levenskwaliteit weet te vinden. Zij is op creatieve wijze, dag in dag uit, op zoek naar persoonlijk comfort en herstel. Op verkenning naar de minst belastende houding en de meest aangepaste beweging ontdekt zij de sensatie van moeiteloosheid. Deze noodzakelijke zelfzorg doet haar inzien hoe waardevol het is om op autonome wijze met eigen beperkingen om te gaan. Gerda beseft dat deze vorm van zelfredzaamheid en zelfverantwoordelijkheid een bewustwordingsproces impliceert. Zij realiseert zich dat dit appel doet op een innerlijk vermogen dat voor de meeste mensen ongekend is.  Zij neemt zich dan ook voor om vanaf nu meer op dit innerlijk potentieel beroep te doen.
Deze twee nieuwe krachtlijnen doorweven voortaan haar pedagogische zoektocht: het appelleren op de eigenheid van de persoon en op de verantwoordelijkheid tot zelfzorg.

Bronnen:
- Gerda Alexander in gesprek met David Bersin Somatics 1983/1984
- L’EUTONIE Gerda Alexander Dominique Duliège Bernet-Danilo avril 2002

Wie is Dalcroze?

De Zwitser Emile Jaques Dalcroze (° 1865-1950 + ) wordt geboren te Wenen in een tijd van industriële revolutie en sociale bewustwording. Hij is leerling van Brückner, muziekleraar, componist en orkestleider aan het muziekconservatorium van Genève. Als leraar harmonie en notenleer neemt hij geen vrede met de getheoretiseerde wijze waarop aan muziekonderricht wordt gedaan. Hij kan zich evenmin vinden in het feit dat het muziekonderwijs zich enkel tot de gegoede klasse van de bevolking richt. Daarnaast  valt het hem op hoe weinig zijn studenten het ritme en de beweging van de muziek invoelen tijdens hun muzikale uitvoering. Voor hem gaan muzikale expressie, beleving van de beweging en persoonlijke betrokkenheid samen. Hij onderzoekt welke uitwerking muziek heeft op de mens. Van daaruit ontwikkelt hij reeds voor de eerste wereldoorlog  een nieuwe opvoedingsmethode. Maar de maatschappelijke context laat nog geen echte vernieuwing toe binnen de muziekscholen. In de theaterwereld vindt hij wel een ruimere weerklank en kan naar buiten treden. Hij richt meerdere Festivals in, een soort massaspel, waarvan zijn eerste in Vaudois in 1903. Tenslotte wordt hem een eigen instituut aangeboden in Hellerau bij Dresden. Samen met  een aanzienlijke groep muzikanten, befaamde kunstenaars, schrijvers en architecten wordt een groots ‘Festspielhaus’ opgezet dat al snel uitstraling kent in Europa en de Verenigde staten. In 1914 breekt dit veelbelovend project af.  Jaques Dalcroze keert terug naar Genève waar hij in 1915 zijn eigen Instituut sticht dat nog steeds bestaat. Daar ontwikkelt hij verder zijn pedagogische activiteiten. Pas na de tweede wereldoorlog hebben de vele demonstraties, die hij met zijn leerlingen geeft, tot gevolg dat  ritmiekscholen in verschillende landen worden opgericht. De ideeën en de methode van Jaques Dalcroze hebben sterk de lichamelijke opvoeding, de dans en de psychomotorische ontwikkeling beïnvloed.

Basisideeën

Emile Jaques Dalcroze stelt reeds op jeugdige leeftijd veel van zijn muzikale gaven in dienst  van de opvoeding. Hij opteert duidelijk voor een integrale ontplooiing van de persoonlijkheid via de muziek. Hij ziet de school als voorbereiding op het leven. Een school heeft tenslotte mensen te vormen, geen specialisten en nog minder individualisten. Intelligentie, lichaam, wil en gevoeligheid dienen gelijktijdig aangesproken te worden. Een goede opvoeder begeleidt  zijn leerlingen in het zoeken naar hun tekortkomingen. Kritisch staan tegenover de eigen vertolking maakt hier deel van uit, zonder afbreuk te doen aan de natuurlijke en spontane manier van zich te uiten. Na tientallen jaren zoeken naar nieuwe bewegingsvormen in het muziekonderricht leert  Jaques Dalcroze, tijdens een verblijf in Algerije, de Arabische muziek kennen. Met de grootste belangstelling ontdekt hij het ritme van de Arabische dansen. Dit zal zijn ritmische oefeningen en vooral zijn polyritmiek sterk beïnvloeden.

In de ‘ritmiek’ ttz. het beleven van de muziek via de beweging, staat persoonlijk ervaren centraal. Dalcroze  beoogt het muzikale gevoel in heel het organisme te ontwikkelen en dit door zijn leerlingen de muzikale nuances lijfelijk te doen beleven. Hij zoekt het  aanpassingsvermogen van het lichaam te verhogen tot gewillig instrument van de muziek. Dit veronderstelt voldoende lichaamsbeheersing door het principe van de minste moeite. In dat kader last hij ontspanningsoefeningen in. Doorheen het aanspreken van motorische functies wil hij een gevoel van orde en evenwicht scheppen en de geest tot rust brengen. Ritmisch bewegen stelt dus de capaciteit voorop om spontaan, soepel en vrij te bewegen, maar vraagt evengoed de beheersing om vaste bewegingspatronen nauwkeurig te kunnen herhalen. Het ritmiekonderricht  heeft volgens Dalcroze  de volgende tegenstelling bloot te leggen:  aan de ene kant het individueel, natuurlijk aangeboren levensritme en aan de andere kant het ritme van buitenaf: dagelijkse bezigheden, directe omgeving, sociaal netwerk, en de algemeen heersende trend. Hoe kan de begeleider de leerlingen hierin helpen kiezen? Hoe worden opgeroepen weerstanden herkend, en evenwicht gevonden tussen bejegenen en afwijzen van invloeden? Voor Jaques  Dalcroze is de algemene kunstzinnige vorming de basis van elke kunsttak. Het komt erop aan concentratie, creativiteit en verbeelding te stimuleren, en de oorspronkelijkheid te beschermen. Dat laatste is, voor hem, het meest waardevolle op artistiek gebied. Daarom heeft Dalcroze de improvisatie, zowel in de beweging als in de muziek, tot steunpilaar van zijn methode gemaakt. Leerlingen van hem zijn onder meer: Elfriede Feudel – Dore jacobs – Otto Blensdorf – Mary Wigman -  Rosalia Gladek  – …

Bronnen:
- Mitteilungen n° 38 März 1996 Deutsche Eutonie-Gesellschaft Gerda Alexander
- Huet, Jef, De Leer van Emile Jaques-Dalcroze als Pedagoog in  een  hedendaagse Benadering, K.U.L., Instituut Lichamelijke Opvoeding, september 1977, Verhandeling aangeboden tot het  verkrijgen van de (licentie) graad in de Lichamelijke Opvoeding.

De kijk op het menselijk lichaam staat doorheen de tijd niet stil. In het begin van de twintigste eeuw vindt een vernieuwende beweging plaats in diverse takken van de (mens)wetenschappen. Dit terwijl het analytisch- fragmentarisch denken het Westen meer dan ooit overheerst. De fenomenologische beschouwing wint aan interesse en de  benadering van de mens als onverdeeld geheel stoot op minder weerstand. In dat perspectief komen zowel pedagogen als therapeuten uit de wereld van de dans, de muziek, de gymnastiek en andere lichaamsdisciplines tot innoverende opvoedingstrajecten en bewegingsvormen. Een van hen is Gerda Alexander met haar creatieve lichaamsgerichte werkwijze.

De invloed van de kunstzinnige, ritmische opvoeding van Jaques Dalcroze

Gerda Alexander wordt geboren in Wuppertal in 1908. In het gezin maken klassieke muziek en dans deel uit van de familiale sfeer. Haar ouders zijn begeesterd door de opvoedings- ideeën van Jaques Dalcroze. Al heel vroeg voelt de kleine Gerda zich aangetrokken tot de lessen van Otto Blensdorf. Als zij acht jaar is krijgt zij eindelijk de toestemming. Zij mag de  ritmieklessen volgen. Snel wordt duidelijk hoe talentvol Gerda is. Samen met haar klasje wordt zij in de nabijgelegen steden gevraagd om op te treden. Op de planken voelt Gerda zich in haar element. Dit wordt haar spoor. Zij verscherpt haar waarneming en wordt zich bewust van de rol van muziek,  beweging, ruimte en vorm in het theatergebeuren. Intussen ontstaat een levenslange vriendschap tussen Gerda en Charlotte, dochter van Otto Blensdorf. Charlotte behoort, net als haar vader, tot de eerste Duitse leerlingen die gevormd zijn aan het Dalcroze Instituut van Genève. Otto BLensdorf is een begaafde leraar en creatieve componist en staat in die tijd bekend voor zijn kinderliederen. In 1923 richt hij in Wuppertal de Blensdorf- Schule op voor professioneel ritmiekonderricht. Dit laat Gerda toe om, meteen na het lyceum, aan deze ritmiekopleiding te beginnen. Als toekomstige ritmiekleraar krijgen Gerda en haar klasgenoten de kans om met  kinderen te zingen, te dansen en toneel te spelen. Het is een van hun taken te zien en op te volgen hoe spontaan de kinderen zich doorheen de beweging kunnen uiten. Daarnaast leren zij met tijd, dynamiek, geluid, ruimte en vorm rekening houden bij de lesopbouw. Deze opleiding richt zich naar kleuterleidsters, leraren, sociaalwerkers, jeugdleiders en talrijke opvoeders uit binnen- en buitenland. Want, in deze naoorlogse tijden heerst bij de bevolking een grote behoefte om zich te veruitwendigen (te uiten) doorheen de  vrije en expressieve beweging. Deze bijzondere school wordt opgemerkt door Peter Petersen, hoogleraar in de opvoedkunde aan de universiteit van Jena en ontwerper van het Jenaplansysteem. Hij bewerkstelligt de verplaatsing van de Blensdorf-Schule naar Jena. Gerda zet dus haar practicum voort in het kader van deze onderwijsvernieuwing (Reformpädagogik) waarover zij, jaren later, nog bijzonder opgetogen is.

Gerda krijgt steeds meer verantwoordelijkheid

Als Charlotte Blensdorf haar vader opvolgt, kiest zij Gerda als assistente. Charlotte verblijft regelmatig in het buitenland, onder meer in Zweden, waar zij voordrachten en ritmiekonderricht verzorgt. Gerda doet intussen leerrijke ervaringen op met mentaal gehandicapte kinderen en volwassenen. In het educatiecentrum te Stadtroda, waar de ideeën van Petersen zijn doorgedrongen, merkt zij hoe de ritmische opvoeding inwerkt op jonge prostituees, op zeer jonge moeders en hun kindje, en tevens op jonge criminelen. Gerda is diep getroffen door de menswaardige en respectvolle wijze waarop deze kwetsbare groepen benaderd worden. Het omkaderend personeel, waaronder zij als 16 jarige, wordt dan ook driemaal per week door een psychiater begeleid en ondersteund (het is des te schrijnender te weten dat op deze locatie de eerste gaskamers werden gebouwd). Tenslotte zal zij, als afsluiting van haar opleiding in 1929, het staatsexamen van ritmiek  aan de muziekhogeschool van Berlijn afleggen. Datzelfde jaar, neemt zij, samen met Otto en Charlotte Blensdorf  deel aan het wereldcongres “New Education Fellowship” in Helsingör, Denemarken. Zij vertegenwoordigen de ritmische opvoeding van Jaques Dalcroze. Vervolgens wordt Gerda binnen het kader van de ‘Reformpädagogik’  uitgenodigd om in Sjælland een zomercursus te geven. Dit wordt de aanleiding voor  haar latere vestiging op Deense bodem, waar zij trouwens, in het spoor van Charlotte, reeds les geeft in diverse kleuter- basis- en ritmiek- scholen. Gerda blijft tot 1929 werkzaam in Wuppertal, Jena en Bonn.

Bronnen:
- Gerda Alexander in gesprek met David Bersin Amerikaans Somatics  1983/1984
- Mitteilungen n°38 März 1996 Deutsche Eutonie-Gesellschaft Gerda Alexander „Erinnerungen an Gerda Alexander“ Charlotte Blensdorf Macjannet
- Festschrift 100 Jahre Gerda Alexander September 2008 Deutsche Eutonie-Gesellschaft en Gerda-Alexander Schule